Nauka i biznes w warunkach niepewności – wyzwania, zagrożenia, priorytety

25 marca 2026, hybrydowo (Politechnika Warszawska i online)

Szybkie linki: o 8. Forum | Program | Materiały | Nagranie z obrad | Zdjęcia | Publikacje | Wywiady i filmy

Konferencja objęta Patronatem Honorowym:

Partnerami Merytorycznymi wydarzenia są:

A Partnerami Medialnymi:

ZAŁOŻENIA TEGOROCZNYCH OBRAD

Wzorem lat ubiegłych, 8.Forum obejmie jeden dzień obrad w formule hybrydowej – w sali konferencyjnej, z możliwością udziału on-line i dodatkową możliwością zaprezentowania wystąpień towarzyszących, transmitowanych w Internecie na portalu Polskiego Forum Akademicko-Gospodarczego paralelnie z wystąpieniami uczestników obrad.
Fundamentalnym założeniem zagadnień podejmowanych na tegorocznym Forum jest rozumowanie na TAK. Nie jesteśmy zwolennikami lamentacji, nawet jeśli byłaby uzasadniona. Nie rozpamiętujemy przyczyn niepowodzeń, nawet jeśli są przykre i mogą nas frustrować. Szukamy za to odpowiedzi, co wspólnie uczynić, aby nasze życie było bezpieczniejsze, miało lepsze perspektywy oraz abyśmy w gospodarczym rozwoju znaleźli się w czołówce peletonu.
Wielu twierdzi bowiem, że czasy spokoju i pokoju mamy już za sobą. Był to w Europie piękny okres, ale dla nas zakończył się kilka lat temu, wraz z rozpoczęciem rosyjskiej agresji na sąsiednią Ukrainę. Obecnie, w warunkach wysokiej niepewności, nauka i biznes wypracowują nowy paradygmat funkcjonowania. Wyzwania oraz zagrożenia z jednej strony, a z drugiej ustalenie priorytetów oraz poszukiwanie szans na nowe rozstrzygnięcia. Jesteśmy stawiani wobec wyborów, których nie wyobrażaliśmy sobie jeszcze u progu poprzedniej dekady. Co mamy do zrobienia?
Mamy uczynić naszą gospodarkę znacznie bardziej innowacyjną, a nowy paradygmat nie znaczy: powiększać wydatki, ale poszukiwać ich racjonalności oraz mitygować koszty na rzecz trwałej rentowności kluczowych biznesów. Rozumiemy przez to zarówno stabilność warunków dla przedsiębiorców, jak i racjonalność każdej z branż gospodarki narodowej. Nie może być tak, że kolejne dekady finansujemy nierentowne oraz niszczące środowisko przyrodnicze sposoby gospodarowania, kosztem braku inwestycji w polską naukę i braku nakładów na wdrożenia innowacyjnych rozwiązań i metod pracy. Szkoda czasu, szkoda pieniędzy, szkoda przyszłości naszej oraz naszych dzieci i wnuków.
Wskazywaliśmy od lat, iż wszelkie zmiany gospodarcze, społeczne, technologiczne, przyrodnicze, zachodzące w świecie, będą przynosić wyzwania, zagrożenia i szanse. Dzisiaj widzimy jednak, że skala nowych posunięć i reguł wprowadzanych metodą faktów dokonanych w praktykach międzynarodowych jest tak znacząca, że dla utrzymania pokoju jak i redukowania napięć wymaga reakcji oraz działań wyjątkowych.
Bezpieczeństwo, to dla nas również bezpieczne warunki życia i bezpieczeństwo ekonomii naszego kraju. Jako część Europy tutaj dostrzegamy nasze atuty, budując naszą odporność na zagrożenia. Pod warunkiem, że rozumiemy reguły rynkowej gospodarki oraz potrafimy od innych być bardziej produktywni, bardziej dopasowani do wymogów współczesności i lepsi od innych, jak też lepsi dla siebie samych. Nie marnować naszych talentów. Stać nas na to.
Nowe wyzwanie stawiane już dzisiaj przed nami oraz przed społeczeństwami niektórych krajów europejskich, to spadek poparcia dla idei międzynarodowej współpracy jak i wzajemnego wsparcia. Groźba wyjścia Polski z Unii Europejskiej może stać się realna jeszcze w czasie bieżącej dekady. Populizm karmi się antagonizmem i stereotypami mającymi budzić nienawiść oraz agresję. Źle się dzieje w państwie, gdzie wrogość przeważy zrozumienie i empatię.
Od obrad naszego Forum wszyscy będziemy oczekiwać jednoznacznych podsumowań i pokazania najważniejszych sukcesów, klarownych wniosków z obecnej sytuacji jak i wskazania szans oraz określenia jasnych rekomendacji na najbliższa przyszłość. Rekomendacji dla przedstawicieli władz, dla przedsiębiorców, dla uczelni, jak również dla nas wszystkich przejętych potrzebą wdrożenia zmian celem zapewnienia stabilnego rozwoju naszego kraju.

Sesja I: KLUCZOWE CZYNNIKI ODPORNOŚCI KRAJU ORAZ SPOŁECZEŃSTWA

Przez «odporność» rozumiemy nie jeden prymarny element, ale spójną architekturę wielu czynników. Przyjmujemy, że jej fundamentem są silne i wiarygodne instytucje państwa, gdyż społeczeństwa ufają państwu, które działa przewidywalnie i uczciwie. Spoiwem ufności jest kapitał zaufania, budowany w ramach społecznej spójności, gdzie dąży się do wyrównywania skrajnych nierówności dochodów, rozwijane są silne lokalne wspólnoty zapewniające odpowiedni poziom uczestnictwa obywatelskiego. Zdywersyfikowana i innowacyjna gospodarka wspiera ekonomiczną odporność kraju oraz amortyzuje nieoczekiwane wstrząsy, zamiast przenosić je na barki obywateli. Czynniki te mogą być zapewnione w warunkach powszechnej edukacji dobrej jakości, która kształtuje stosowne predyspozycje i dostarcza sprawdzonej wiedzy, ażeby społeczeństwo nie dało się zmanipulować ani sparaliżować strachem. Najbardziej odporne kraje dysponują silnymi instytucjami, budują wiedzę i zaufanie społeczne, mają
dywersyfikację gospodarczą i zdolność uczenia się – a nie te, które opierają się wyłącznie na strachu, autorytarnej sile lub centralizacji.
Które z obszarów «odporności» obecnie już są podejmowane przez uczelnie oraz ośrodki badawcze? Jakie natomiast obszary czy aspekty powinny być priorytetem badań i wdrożeń nowych rozwiązań? Jaką widzimy rolę szkół i uczelni, także o nietechnicznym profilu, np. kierunków humanistycznych, społecznych czy artystycznych? Radzenie sobie przez obywateli w sytuacjach ekstremalnych opiera się także na edukacji: jak nieść działania pomocowe w sytuacjach trudnych, zwłaszcza żywiołowych klęsk, katastrof czy poważnych wypadków. Jak radzić sobie ze stresem, jak wspierać osoby poszkodowane, jak udzielić pierwszej pomocy, a również później jak zapewnić odpowiednie oparcie. I jak racjonalnie podchodzić do potencjalnych zagrożeń, znać ryzyka, planować sposoby przeciwdziałania jak i z wyprzedzeniem poznać zasady działań ratunkowych. Każdy ma w samochodzie apteczkę oraz gaśnicę, ale mało kto jest zorientowany jakie są zasady i drogi ewakuacji z zagrożonego budynku.
Zatem, co może dać obronności i budowie «odporności» polska nauka oraz gospodarka? Czy tylko uczelnie techniczne mogą mieć swój wkład w nasze bezpieczeństwo? Jakich specjalistów mamy dziś pilnie kształcić lub doskonalić zawodowo? Lekarz, biolog, psycholog, logistyk itd. – czy to są tylko specjalności cywilne, czy są ważne również na rzecz obrony przed zagrożeniami suwerenności? Jak modyfikować programy kształcenia?

Sesja II: INNOWACYJNOŚĆ W NAUCE ORAZ W GOSPODARCE

Innowacyjność w Europie i w polskich realiach. Czy kryteria innowacyjności oraz wynalazczości są jednolite w każdym z systemów prawnych i gospodarczych? Sukces wdrożeń innowacji naukowych – czy główną miarą jest spieniężenie wytworów myśli naszych badaczy i twórców? Czemu wartości niematerialne i prawne mają zazwyczaj niewielki wolumen w bilansie szkół wyższych? Czy nie jest tak, że aktywa naszych uczelni i przedsiębiorstw kryją dotychczas nierozpoznane pokłady bogactwa ludzkich talentów oraz potencjalnych wynalazków i usprawnień?
Pomówmy o dobrych praktykach w działalności uczelni, o dobrych przykładach i dobrych wzorcach. Czy powinniśmy też mówić o złych? Szkoły wyższe oprócz zalet i zasług miewają też przykre wady. Kto powinien je wskazywać? Senaty uczelni? Urzędnicy ministerialni? Politycy? NIK i właściwe organy państwowe? Co mogą wskazać główni „nabywcy” naszych absolwentów na rynku pracy – przedsiębiorcy oraz administracja publiczna? Definiowanie kompetencji przyszłości – czyja powinna być kluczowa rola w tym zakresie? Udział studentów, absolwentów i młodych pracowników nauki – jak zdefiniować kanały ekspresji opinii oraz mechanizmy rozpatrywania wniosków i rekomendacji?
Dobrą praktyką udziału młodych ludzi w życiu naukowym i w działalności gospodarczej są doktoraty wdrożeniowe. Ale czy mamy uzupełniające recepty promowania przez szkoły wyższe zaangażowania studentów i młodych pracowników nauki w gospodarkę? Jak mamy popracować nad nowymi wymiarami lub formami relacji pomiędzy środowiskiem akademickim a środowiskami gospodarczymi?

Sesja III: POLITYKA OBRONNA I TECHNOLOGIE PODWÓJNEGO PRZEZNACZENIA

Jakie ograniczenia, a jakie szanse dla gospodarki wynikają ze zwiększonej produkcji zbrojeniowej? W warunkach formalnego pokoju, jakie elementy militarnej gospodarki powinny być rozwijane? Jakie korzyści dla obronności mają wynikać ze zwiększonych nakładów na krajowe badania i rozwój? Czy mamy problem z finansowaniem prywatnych przedsiębiorstw sektora zbrojeniowego? Obronność we współczesnym sensie to nie tylko zasieki, czołgi i samoloty; jak wygląda państwowe wsparcie dla projektowania nowoczesnych systemów zarządzania polem walki, rozpoznania, zintegrowanej obrony przeciwlotniczej, cyberbezpieczeństwa czy wojny informacyjnej? Produkcja amunicji oraz produkcja trotylu i metali nieżelaznych – czy mamy szanse być leaderem – zarówno w znaczeniu ilości, jak też nowoczesności rynkowej oferty? Dlaczego nie produkowaliśmy i nie eksportujemy w większej skali pojazdów pancernych, nowoczesnej artylerii, zwinnych okrętów wojennych czy samolotów? Co tutaj zaniedbaliśmy jak i na co dzisiaj powinniśmy zwrócić uwagę – jakie priorytety badań, kształcenia czy praktycznych wdrożeń? Czy bierzemy w wystarczającym stopniu pod uwagę przy wyborze nowego sprzętu dla potrzeb wojska jego potencjalne funkcjonalności na wypadek np. klęsk żywiołowych?
Szerzej ujmując – czy mamy wizję wdrażania wielkich programów komercyjnego przeznaczenia z udziałem komponentów wykorzystywanych militarnie, w rolnictwie, ochronie środowiska, logistyce − biorąc pod uwagę np. autonomiczne środki transportu, nowoczesne drony, systemy satelitarne oraz pożytki ze sztucznej inteligencji? Czy jesteśmy w stanie policzyć wymierne korzyści z zastosowań cywilnych nowych inwestycji podejmowanych w sferze obronności? Czy „podwójne przeznaczenie” ma priorytet w myśleniu o wojskowych wydatkach?

Zapraszamy do zapoznania się z programem i do rejestracji